درآمد اصلی جایگاهدار «کارمزد» است، نه سود خرید و فروش. این کارمزد بهصورت پلکانی محاسبه میشود: هرچه لیتراژ بیشتر شود، نرخ کارمزدِ پلههای بالاتر تغییر میکند. نکتهٔ کلیدی این است که مبنای پلهها لیتراژِ خریدِ ماهانه (بارنامهها) است، نه لیتراژ فروش. در این مقاله محاسبه را با یک مثال عددی کامل میبینید.
در مدل پلکانی، لیتراژ به چند «پله» تقسیم میشود و هر پله نرخ کارمزدِ خودش را دارد. کارمزدِ کل، جمعِ کارمزدِ هر پله است. این با «نرخ ثابت» فرق دارد: در پلکانی، تنها لیترهایی که در محدودهٔ هر پله قرار میگیرند با نرخ همان پله محاسبه میشوند.
| پله | محدودهٔ لیتراژ ماه | نرخ کارمزد (ریال/لیتر) |
|---|---|---|
| پلهٔ ۱ | تا ۱۰۰٬۰۰۰ لیتر | ۵۰۰ |
| پلهٔ ۲ | ۱۰۰٬۰۰۱ تا ۳۰۰٬۰۰۰ لیتر | ۷۰۰ |
| پلهٔ ۳ | بیش از ۳۰۰٬۰۰۰ لیتر | ۹۰۰ |
فرض کنید مجموع خرید (بارنامههای) یک جایگاه در یک ماه شمسی ۳۵۰٬۰۰۰ لیتر بوده است. کارمزد بهصورت پلکانی چنین محاسبه میشود:
| پله | لیتر مشمول | نرخ | کارمزد (ریال) |
|---|---|---|---|
| پلهٔ ۱ | ۱۰۰٬۰۰۰ | ۵۰۰ | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پلهٔ ۲ | ۲۰۰٬۰۰۰ | ۷۰۰ | ۱۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پلهٔ ۳ | ۵۰٬۰۰۰ | ۹۰۰ | ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع کارمزد ماه | ۲۳۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ||
اگر همین ۳۵۰٬۰۰۰ لیتر با «نرخ ثابتِ ۵۰۰ ریال» حساب میشد، کارمزد فقط ۱۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال بود. تفاوتِ ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی نشان میدهد چرا محاسبهٔ دقیقِ پلکانی مهم است.
چون مبنای پلهها لیتراژِ خرید است، درستترین لحظه برای شناسایی کارمزد، همان زمانِ ثبت بارنامه است؛ آنگاه سیستم میداند این بارنامه لیتراژ ماه را به کدام پله میبرد و کارمزدِ متناظر را در حساب ۱۲۵۰ (دریافتنی از شرکت نفت) ثبت میکند. نمونهٔ سند آن را در مقالهٔ ثبتهای حسابداری جایگاه سوخت ببینید.
دموی رایگان روی دادههای واقعی جایگاه شما — بدون تعهد.
