حسابداری جایگاه سوخت با حسابداری فروشگاهی فرق دارد؛ چون جایگاهدار عمدتاً کارمزد فروش میگیرد و با شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی رابطهٔ دوطرفه (طلب و بدهی همزمان) دارد. در این مقاله، ثبتهای حسابداری پرتکرار یک جایگاه را با نمونهٔ سند بدهکار/بستانکار میبینید و در پایان میبینید چطور نرمافزار همهٔ اینها را بدون ثبت دستی تولید میکند.
ورود سوخت به مخازن بر پایهٔ بارنامه ثبت و موجودی به روش میانگین موزون (WACC) ارزشگذاری میشود. فرض کنید ۲۰٬۰۰۰ لیتر گازوئیل به ارزش ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال دریافت شده است:
| شرح حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| موجودی سوخت — گازوئیل | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| پرداختنی به شرکت نفت / بانک | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در همین لحظهٔ ثبت بارنامه، کارمزد پلکانی نیز بر پایهٔ تجمعِ لیتراژِ خریدِ ماه شناسایی میشود (به مقالهٔ محاسبهٔ کارمزد پلکانی مراجعه کنید).
فروش هر نازل از اختلاف کنتور ابتدا و انتهای شیفت و نرخ سوخت بهدست میآید. فرض کنید فروش یک شیفت ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و بهای تمامشدهٔ آن ۲۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال باشد:
| شرح حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| صندوق / بانک (کارتخوان) | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| فروش سوخت | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| بهای تمامشدهٔ فروش | ۲۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| موجودی سوخت | ۲۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
جایگاه همزمان از شرکت نفت طلبکارِ کارمزد است و بابت فروش با نرخ آزادِ بالاتر از نرخ مبنا، بدهکارِ مابهالتفاوت. این دو در دو حساب استاندارد نگه داشته میشوند:
| شرح حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| ۱۲۵۰ — دریافتنی از شرکت نفت (کارمزد) | ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| درآمد کارمزد | ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| مابهالتفاوت فروش (نرخ آزاد) | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| ۲۲۰۰ — پرداختنی به شرکت نفت | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در تسویهٔ دوره، ماندهٔ ۱۲۵۰ و ۲۲۰۰ با هم خالص میشوند. جزئیات در مقالهٔ تسویهحساب با شرکت ملی پخش آمده است.
اگر مبلغ تحویلیِ کارگر از فروشِ محاسبهشدهٔ نازل کمتر باشد، کسری بهعنوان بدهی کارگر ثبت میشود (و اگر بیشتر باشد، سرک بهعنوان طلب او). فرض کنید کسری ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال باشد:
| شرح حساب | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| حساب دریافتنی از کارگر (بدهی کارگر) | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | |
| کسری صندوق / فروش | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
در یک نرمافزار یکپارچه با موتور حسابداری دوطرفهٔ خودکار، کاربر عملیاتی فقط رویداد را ثبت میکند (بارنامه، فروش شیفت، تسویه) و نرمافزار بهصورت خودکار سند متوازن را با پلان حسابهای استاندارد سهسطحی ایران میسازد و در دفتر روزنامه، دفتر کل و تراز آزمایشی منعکس میکند. مزیتها:
دموی رایگان روی دادههای واقعی جایگاه شما — بدون تعهد.
