موتور خودرو انرژیِ شیمیاییِ سوخت را به حرکت تبدیل میکند، اما نحوهٔ این تبدیل در موتورهای بنزینی و گازوئیلی (دیزلی) کاملاً متفاوت است و همین تفاوت تعیین میکند هر خودرو چه سوختی مصرف کند. در این مقاله انواع موتور را ساده و کاربردی مرور میکنیم.
در موتور بنزینی، مخلوط بنزین و هوا فشرده میشود و شمع با یک جرقه آن را مشتعل میکند (Spark Ignition). این موتورها سبکتر، خوشصداتر و ارزانترند و در اکثر خودروهای سواری ایران (مانند پراید، سمند، پژو، تیبا و دنا) به کار میروند. نسبت تراکمشان معمولاً پایینتر است، بنابراین به عدد اکتانِ مناسب نیاز دارند تا «کوبش» نکنند (نگاه کنید به بنزین معمولی، سوپر و عدد اکتان).
در موتور دیزلی شمعی وجود ندارد؛ هوا آنقدر فشرده میشود که داغ میشود و با پاشش گازوئیل، سوخت خودبهخود مشتعل میشود (Compression Ignition). به همین دلیل نسبت تراکم این موتورها بسیار بالاتر است (نگاه کنید به تراکم موتور چیست). موتور دیزلی گشتاور بالا و مصرف مقرونبهصرفه دارد و در کامیون، اتوبوس، ماشینآلات راهسازی و بخشی از وانتها استفاده میشود.
| ویژگی | بنزینی | گازوئیلی (دیزلی) |
|---|---|---|
| نحوهٔ احتراق | جرقهٔ شمع | تراکم هوا (خودسوز) |
| سوخت | بنزین | گازوئیل (نفتگاز) |
| نسبت تراکم | حدود ۹ تا ۱۱ | حدود ۱۵ تا ۲۲ |
| مشخصهٔ قوت | دور بالا و شتاب | گشتاور بالا و صرفه |
| کاربرد رایج | سواری | باری و سنگین |
در موتور تنفس طبیعی (NA) هوا با فشار جو وارد سیلندر میشود. در موتور توربوشارژ یک توربین با فشار، هوای بیشتری به موتور میرساند تا قدرت بیشتری از حجم کمترِ موتور گرفته شود؛ به همین دلیل موتورهای توربو کوچکتر ولی پرقدرتترند و اغلب به بنزین با اکتان بالاتر نیاز دارند. بسیاری از خودروهای جدیدِ بازار ایران موتور توربو دارند.
بخش بزرگی از خودروهای ایران دوگانهسوزاند و میتوانند هم بنزین و هم گاز طبیعی فشرده (CNG) مصرف کنند. CNG ارزانتر و کمآلایندهتر است و جایگاههای سوخت بخش مهمی از عرضهٔ آن را برعهده دارند. موتور در حالت گازسوز کمی افت قدرت دارد اما هزینهٔ سوخت بهمراتب پایینتر است.
نرمافزار یکپارچهٔ مدیریت و حسابداری خودکار جایگاه — دموی رایگان.
