مجلهٔ سوخت و خودرو
فرهنگ اصطلاحات خودرو و موتور
وقتی صحبت از موتور و سوخت میشود، واژههایی مثل «کورس»، «گشتاور»، «توربو» و «کوبش» زیاد به گوش میخورند. در این فرهنگِ کوتاه، معنی پرتکرارترین اصطلاحات فنی خودرو را به زبان ساده توضیح دادهایم.
مجلهٔ آموزشی سامانهٔ مدیریت جایگاه سوخت · مرداد ۱۴۰۵
نمودار ۱ — اجزای اصلی موتور و جای هرکدام
موتور و احتراق
سیلندر محفظهای که پیستون درون آن بالا و پایین میرود و احتراق در آن رخ میدهد. تعداد سیلندر (۴ یا ۶ و…) بر قدرت و مصرف اثر دارد.
پیستون قطعهای که با فشار احتراق در سیلندر حرکت میکند و نیرو را به میللنگ منتقل میکند.
کورس (Stroke) مسافتی که پیستون از پایینترین تا بالاترین نقطه طی میکند. کورس بلندتر معمولاً گشتاور بیشتری میدهد.
نسبت تراکم نسبت حجم سیلندر در پایینترین حالت پیستون به بالاترین حالت آن. جزئیات در مقالهٔ تراکم موتور چیست .
سوپاپ (Valve) دریچههایی که ورود هوا/سوخت و خروج دود را کنترل میکنند (سوپاپ دود و هوا).
میللنگ محوری که حرکت رفتوبرگشتی پیستونها را به حرکت چرخشی تبدیل میکند.
میلبادامک (میلسوپاپ) محوری که زمان باز و بسته شدن سوپاپها را تنظیم میکند.
شمع در موتور بنزینی جرقه تولید میکند تا مخلوط سوخت و هوا مشتعل شود. موتور دیزلی شمع ندارد.
کوبش / ناک (Knock) احتراق زودهنگام و نامنظم سوخت که صدای «تقتق» میدهد و به موتور آسیب میزند؛ با سوخت مناسب (اکتان کافی) کاهش مییابد.
سیستم سوخترسانی
کاربراتور سیستم قدیمیِ مخلوطکنندهٔ بنزین و هوا که در خودروهای امروزی جای خود را به انژکتور داده است.
انژکتور (Injector) سوزنی که سوخت را با فشار و بهصورت دقیق و الکترونیکی پاشش میکند؛ مصرف و آلایندگی را بهتر میکند.
توربوشارژر توربینی که با فشار هوای بیشتری به موتور میرساند تا از حجم کمتر، قدرت بیشتری گرفته شود.
اینترکولر خنککنندهٔ هوای فشردهشدهٔ توربو؛ هوای خنکتر چگالتر است و بازدهی را بالا میبرد.
دوگانهسوز خودرویی که هم بنزین و هم CNG (گاز طبیعی فشرده) مصرف میکند.
عملکرد و قدرت
دور موتور (RPM) تعداد دور میللنگ در دقیقه؛ نشاندهندهٔ سرعت کارکرد موتور.
گشتاور (Torque) نیروی چرخشیِ موتور؛ همان «کشش» خودرو بهویژه در سرعت پایین و سربالایی.
اسب بخار (HP) واحد اندازهگیری قدرت موتور؛ ترکیب گشتاور و دور موتور. اسب بخار بیشتر یعنی شتاب و سرعت بالاتر.
عدد اکتان مقاومت بنزین در برابر کوبش. جزئیات در مقالهٔ بنزین معمولی، سوپر و عدد اکتان .
نمودار ۲ — تفاوت گشتاور و قدرت بر حسب دور موتور
دانستن این اصطلاحات کمک میکند سوخت درست را برای خودروی خود انتخاب کنید و از سلامت موتور مطمئن باشید.
مقالات مرتبط
